Wat is een collectie?

Uit Cometa - Een model voor het maken van beschrijvingen op collectieniveau
Ga naar: navigatie, zoeken
Dossiers, Bibliotheca Wasiana© Vlaamse Erfgoedbibliotheek - Foto: Stefan Tavernier

Dossiers, Bibliotheca Wasiana
© Vlaamse Erfgoedbibliotheek - Foto: Stefan Tavernier

In de praktijk #1: Bibliotheek

De bewaarcollectie in een bibliotheek moet fysiek of via een kenmerk in de catalogus te onderscheiden zijn van de algemene bibliotheekcollectie. Als een bibliotheekinstelling bewaarcollecties van elders heeft opgenomen (de bibliotheek van een beroemde schrijver of een voormalige abdij), zullen die als deelcollecties worden aangemerkt. Een selectie uit de catalogus op basis van een trefwoord is zeker géén deelcollectie.

In de praktijk #2: Museum

De collectie van een museum kan bestaan uit deelcollecties van textiel, keramiek en munten en penningen. De muntencollectie kan bestaan uit deelcollecties volgens periode (Griekse, Romeinse, Germaanse en zeventiende-eeuwse munten) en die van de penningen volgens de kunstenaars die ze ontwierpen of de productiemethodes die werden gebruikt.

In de praktijk #3: Archief

De collectie van een archiefinstelling bestaat uit door archiefvormers (een persoon, een groep personen of een organisatie) bijeengebrachte archiefbestanden, die we in deze context als deelcollecties kunnen beschouwen. De herkomst van het materiaal is hier de bindende factor. Als een archief volgens de internationale archiefstandaard ISAD(G) wordt beschreven, is de bestandsbeschrijving een vorm van deelcollectiebeschrijving.

Hiërarchisch diagram van collecties
Deelcollecties van een fictieve erfgoedinstelling

De meest algemene omschrijving van een collectie is ‘een verzameling’. Voorbeelden uit de erfgoedsector zijn bibliotheekcollecties, museumcollecties of archieven. Maar het kan ook gaan om de catalogi van deze collecties, om digitale archieven of beeldbanken, om collecties van teksten, beelden en geluiden, om dataverzamelingen, enzovoort.

Kenmerken

  • Een collectie is een gestructureerd geheel, dus geen toevallige groep van objecten of data.
  • Er moet een aanwijsbaar verband bestaan tussen items in een collectie. De relatie tussen de objecten kan onder meer zijn gebaseerd op een thema, de herkomst, het type objecten of de materiaalsoort. Soms is de bindende factor simpelweg de persoon of organisatie die het materiaal bijeen heeft gebracht. Dat is eigenlijk altijd zo bij een archief.
  • De items in een collecties hoeven zich niet op één locatie te bevinden. Ze mogen over meerdere bewaarplaatsen verdeeld zijn.
  • Het komt steeds meer voor dat een collectie zowel fysieke als digitale items bevat. Dit noemen we hybride collecties. Een collectie kan ook digitale of analoge kopieën bevatten die als vervanging of surrogaat dienen voor de fysieke items in die collectie. Bijvoorbeeld de microfilms van een negentiende-eeuwse krantencollectie, waarvan de papieren exemplaren te fragiel zijn om ter inzage te geven.

Onderverdeling

  • Collecties kunnen worden onderverdeeld in kleinere onderdelen, of deelcollecties. Een deelcollectie kan op haar beurt opnieuw in deelcollecties worden verdeeld.
  • De onderverdeling in deelcollecties is altijd hiërarchisch: een (moeder)collectie bevat mogelijk deelcollecties, die elk weer de moedercollectie van andere deelcollecties kunnen zijn. Soms worden deelcollecties met een zelfde herkomstgeschiedenis binnen verschillende moedercollecties (of zelfs instellingen) bewaard.
  • We spreken dan van gerelateerde collecties. In de onderstaande figuur zijn de bibliotheek en het archiefbestand van Schrijver A gerelateerde collecties. Beide zijn samengebracht door dezelfde persoon. We spreken niet van gerelateerde collecties als er alleen een materiële of thematische overeenkomst is tussen deelcollecties, zoals bij de collecties Schrijversportretten en Schrijversinterieurs in het voorbeeld.


Waarom beschrijven op collectieniveau? Wat is Cometa?